فقه و زندگي

با همكاري واحد پاسخ به سؤالات جامعة الزهرا(س)

دية سقط جنين

* دية‌ سقط جنين چه مقدار مي‌باشد؟

امام خميني(ره)؛ اگر نطفه در رحم مستقر شده باشد 20 دينار ـ اگر علقه باشد 40 دينار ـ اگر مضغه باشد 60 دينار ـ اگر گوشت او را نپوشانده باشد و استخوان باشد 80 دينار ـ اگر گوشت او را پوشانده و خلقت او كامل نشده باشد 100 دينار (چه دختر، چه پسر) ـ ولي اگر روح در او دميده باشد 1000 دينار در پسر و نصف در دختر.

آيت‌الله اراكي(ره) ؛ اگر نطفه باشد 20 مثقال شرعي از طلاي مسكوك و هر مثقال برابر با 18 حمصه (نخود) ـ اگر علقه باشد 40 مثقال شرعي ـ اگر مضغه باشد 60 مثقال شرعي ـ اگر داراي استخوان باشد 80 مثقال ـ اگر گوشت آورده، ولي هنوز روح در او دميده نشده باشد 100 مثقال ـ و اگر روح دميده شده، دية‌ پسر 1000 مثقال و دية دختر 500 مثقال شرعي از طلاي مسكوك است.

آيت‌الله بهجت(ره))؛ اگر نطفه باشد 20 مثقال ـ اگر علقه باشد 40 مثقال شرعي ـ اگر مضغه باشد 60 مثقال شرعي ـ اگر داراي استخوان باشد 80 مثقال ـ اگر گوشت آورده، ولي هنوز روح در او دميده نشده باشد 100 مثقال، اگر چه احوط و افضل در اين صورت ديه كامل است ـ و اگر روح دميده شده، چنانچه پسر باشد دية‌ او  1000 مثقال و اگر دختر باشد دية او 500 مثقال شرعي است.

آيت‌الله تبريزي(ره)؛ نطفه باشد ديه­اش 20 مثقال شرعي طلاي سكه‌دار كه هر مثقال 18 نخود است ـ‌علقه يعني خون بسته باشد 40 مثقال ـ مضغه يعني پاره گوشت باشد 60 مثقال ـ اگر استخوان شده 80 مثقال ـ اگر گوشت آورده، ولي روح دميده نشده 100 مثقال ـ اگر روح دميده شده باشد و پسر باشد ديه‌اش 1000 مثقال و اگر روح دميده شده باشد و دختر باشد دية او 500 مثقال شرعي طلاي سكه‌دار است و در جميع صور اگر عوض هر يك مثقال طلا، 10 درهم نقره بدهد كافي است.

آيت‌الله خامنه‌اي(مد)؛ اگر جنين به صورت نطفه باشد دية آن 20 دينار يعني 20 مثقال طلاي مسكوك ـ اگر علقه باشد 40 دينار ـ مضغه باشد 60 دينار ـ جنين اسكلت‌بندي پيدا كرده است، ولي گوشت بر او پوشيده نشده 80 دينارـ اگر گوشت بر آن پوشيده شده است 100 دينار و اگر جنين روح پيدا كرده دية كامله.

آيت‌الله خوئي(ره)؛ اگر حمل، نطفه باشد ديه او 20 دينار است ـ علقه باشد 40 دينار ـ‌ مضغه باشد 60 دينار ـ اگر داراي استخوان باشد 80 دينار ـ اگر گوشت آورده 100 دينارـ اگر روح دميده باشد 1000 دينار در پسر و 500 دينار در دختر.

آيت‌الله سيستاني(مد) ؛ انداختن حمل پس از انعقاد نطفه، جايز نيست، مگر اينكه باقي ماندن حمل براي مادر ضرر جاني داشته باشد، يا مستلزم حرج شديدي باشد كه معمولاً تحمل نمي­شود، كه در اين صورت قبل از دميدن روح و جان گرفتن جنين اسقاط آن جايز است، و بعد از آن مطلقاً جايز نيست، حتي در فرض ضرر يا حرج شديد به احتياط واجب. و اگر مادر حمل خود را بياندازد، ديه آن بر مادر واجب است و بايد آن را به پدر يا ديگر ورثه­اش بپردازد. و اگر پدر حمل را بياندازد ديه­اش بر او واجب است و بايد آن را به مادر بپردازد. و اگر مباشر اسقاط پزشك باشد ديه بر او واجب است، مگر اينكه وارث ببخشد، هر چند اسقاط جنين به درخواست پدر و مادر باشد. و كافي است در ديه جنين پس از جان گرفتن آن پرداختن 5250 مثقال نقره، اگر جنين پسر باشد و نصف اين مقدار اگر دختر باشد. و بنابر احتياط واجب ديه جنيني كه در رحم بميرد نيز همين مقدار است. و اگر جنين جان نداشته باشد در صورتي كه نطفه باشد كافي است در ديه آن 150 مثقال نقره و اگر خون بسته باشد (علقه) 210 مثقال و اگر گوشت باشد 315 مثقال و اگر استخوان داشته باشد 420 مثقال و اگر اعضا و جوارحش كامل باشند 525 مثقال و بنابر احتياط واجب فرقي بين پسر و دختر در فرض جان نداشتن نيست.

آيت‌الله شبيري زنجاني(مد) ؛ نطفه باشد ديه­اش 20 دينار شرعي ـ علقه يعني خون بسته باشد 40 دينار ـ مضغه يعني پاره گوشت باشد 60 دينار و اگر استخوان باشد 80 دينار و اگر گوشت آورده، ولي هنوز روح در او دميده نشده 100 دينار و اگر روح در او دميده شده، دية وي همچون دية انسان متولد شده است.

آيت‌الله صافي گلپايگاني(مد)؛ اگر نطفه باشد 20 مثقال شرعي طلاي سكه دار است كه هر مثقال آن 18 نخود است ـ اگر علقه يعني خون بسته باشد 40 مثقال ـ اگر مضغه يعني پاره گوشت باشد 60 مثقال و اگر استخوان شده باشد 80 مثقال و اگر گوشت آورده، ولي هنوز روح در او دميده نشده باشد 100 مثقال و اگر روح دميده شده چنانچه پسر باشد 1000 مثقال و اگر دختر باشد 500 مثقال شرعي طلا ديه دارد.

آيت‌الله‌ فاضل لنكراني(ره)؛ ظاهر اين است كه جنين از وقتي كه در رحم قرار مي­گيرد به مدت 40 روز نطفه است و دية اسقاط آن در اين مدت 20 مثقال شرعي طلاي سكه‌دار است كه هر مثقال 18 نخود است. پس از آن 40 روز علقه يعني خون بسته شده است و دية‌ آن 40 مثقال طلا است، بعد 40 روز مضغه يعني پاره گوشتي است كه دية آن 60 مثقال است (كه مجموع چهار ماه مي­شود)، پس از آن به صورت استخوان مي­شود و دية‌ آن 80 مثقال است، بعد گوشت روييده و صورت‌بندي مي­شود دية آن 100 مثقال است و همين كه روح در او دميده شد چنانچه پسر باشد دية او هزار مثقال و اگر دختر باشد 500 مثقال شرعي طلاي سكه‌دار است و در تمام اين صور اگر عوض هر يك مثقال طلا، 10 درهم نقره بدهند كافي است.

آيت‌الله‌ گلپايگاني(ره)؛ اگر نطفه باشد 20 مثقال شرعي طلاي سكه‌دار است كه هر مثقال آن 18 نخود است ـ اگر علقه يعني خون بسته باشد 40 مثقال ـ اگر مضغه يعني پاره گوشت باشد 60 مثقال و اگر استخوان شده باشد 80 مثقال و اگر گوشت آورده، ولي هنوز روح در او دميده نشده باشد 100 مثقال و اگر روح دميده شده چنانچه پسر باشد 1000 مثقال و اگر دختر باشد 500 مثقال شرعي طلا ديه دارد.

آيت‌الله مكارم شيرازي(مد) ؛ جنين قبل از آنكه روح در آن دميده شود، داراي پنج مرحله است، نطفه، علقه، مضغه، عظام و لحم، و دية آن بنابر احتياط واجب به شرح زير است: در بيست روز اول (كه نطفه است) 15 مثقال معمولي طلا ـ و در بيست روز دوم (كه علقه است) 30 مثقال ـ و در بيست روز سوم (كه مضغه است)‌ 45 مثقال ـ و در بيست روز چهارم (كه عظام است)‌ 60 مثقال ـ و در بيست روز پنجم (كه لحم است) قبل از آنكه خلقت جنين كامل شود و در شكم مادر به حركت درآيد 75 مثقال ـ و پس از دميدن روح در پسر دية كامل، و در دختر نصف دية كامل تعلق مي­گيرد.

آيت‌الله نوري همداني(مد) ؛ جنين نطفه باشد 20 مثقال شرعي طلا و اگر به صورت خون بسته شده باشد (علقه)40 مثقال و اگر مضغه باشد 60 مثقال و اگر به صورت استخوان باشد بدون گوشت 80 مثقال و اگر جنين كامل باشد و هنوز روح و حركت نداشته باشد 100 مثقال طلا و اگر روح در آن دميده شده باشد 1000 مثقال در مذكر و 500 مثقال در مؤنث است (منظور از مثقال شرعي 18 نخود است كه سه چهارم مثقال معمولي است).

آيت‌الله وحيد خراساني(مد)؛ اگر حمل نطفه باشد ديه او 20 دينار است ـ علقه باشد 40 دينار ـ‌ مضغه باشد 60 دينار ـ اگر داراي استخوان باشد 80 دينار ـ اگر گوشت آورده 100 دينارـ اگر روح دميده باشد 1000 دينار در پسر و 500 دينار در دختر.

 * * *

تذكر: هر دينار برابر با يك مثقال شرعي طلا (به نرخ روز) مي‌باشد.